Upadłość konsumencka

Informacje dotyczące stanu sprawy oraz przebiegu postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ), dostępnym pod adresem: https://prs.ms.gov.pl/krz

Przed odbyciem pierwszego spotkania, doradca może poprosić o udzielenie podstawowych informacji niezbędnych do wstępnej analizy sytuacji prawno-finansowej. W szczególności mogą to być dane dotyczące:

• łącznej wysokości zadłużenia oraz liczby wierzycieli,
• prowadzonych postępowań egzekucyjnych (np. zajęć komorniczych),
• posiadanych udziałów w spółkach lub prowadzonej działalności gospodarczej,
• toczących się postępowań sądowych,
• stanu zdrowia (jeżeli ma wpływ na zdolność do pracy lub sytuację majątkową),
• przyjęcia spadku oraz istnienia majątku wspólnego,
• dokonanych darowizn lub zbycia majątku w ostatnich latach,
• posiadanych dokumentów, takich jak wyroki sądowe, umowy, decyzje organów administracyjnych czy dokumentacja medyczna.

Zgromadzenie tych informacji umożliwia rzetelne przygotowanie się do rozmowy oraz zaproponowanie adekwatnych środków prawnych.

Wszystkie aktualne ogłoszenia wraz z regulaminami dotyczącymi składania ofert dostępne są na dedykowanej podstronie: Syndyk sprzeda

Każdorazowe ustalenie planu spłaty wymaga szczegółowej i pogłębionej analizy sytuacji osobistej i majątkowej upadłego przez syndyka, w tym w szczególności jego maksymalnych możliwości zarobkowych i usprawiedliwionych kosztów i wydatków. Syndyk szczegółowo weryfikuje osiągane dochody przez upadłego w okresie przed ogłoszeniem upadłości, a także weryfikuje jego doświadczenie, dotychczasowy przebieg zatrudnienia, porównując osiągane przez upadłego zarobki z zarobkami osiąganymi na tym samym rynku pracy. Syndyk weryfikuje także czy upadły może podjąć dodatkowe starania o znalezienie innej pracy lub czy jest on w stanie osiągać wyższe wynagrodzenie na innym stanowisku odpowiadającym jego zdolnościom i doświadczeniu. Pod uwagę brane są również inne okoliczności wpływające na maksymalne możliwości upadłego, tj. stan zdrowia, obowiązek wychowania dzieci, zajmowania się schorowanymi członkami rodziny, itp.

Odnośnie do okresu na jaki może zostać ustalony plan spłaty wierzycieli tak zgodnie z prawem upadłościowym wyjściowy czasookres plasuje się w granicach lat 3. W przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do powstania stanu niewypłacalności lub istotnie pogłębił jej stan wskutek rażącego niedbalstwa bądź umyślnie maksymalny czasookres planu spłaty wynosi lat 7 i jednocześnie nie może być krótszy niż 3 lata. Oceny tego czy upadły działał umyślnie bądź rażąco niedbale dokonuje się przez pryzmat zachowania upadłego w zakresie racjonalności gospodarowania własnym majątkiem, tego w jakich okolicznościach działał i czy mógł zachować się w inny sposób, przy czym działania upadłego przyrównuje się do obiektywnego miernika staranności. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę osobiste cechy upadłego, takie jak wiek czy też występowanie chorób uniemożliwiających upadłemu świadome kierowanie własnym poczynaniem.

Co do możliwości ustalenia krótszego aniżeli 3 letni okres wykonywania planu spłaty wierzycieli, tak stosuje się go najczęściej w stosunku do osób starych i schorowanych, których sytuacja wskazuje, że ustalenie standardowego okresu planu spłaty byłoby niewłaściwe z punktu widzenia zasad humanitaryzmu. Postępowania upadłościowe prowadzone wobec osób starszych, pobierających emeryturę albo rentę kończą się umorzeniem zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli.

Możliwość umorzenia zobowiązań bez ustalania panu spłaty wierzycieli jest przeznaczona w głównej mierze dla osób, których sytuacja tak osobista jak i majątkowa wskazuje na trwały brak możliwości wykonywania hipotetycznego planu spłaty wierzycieli z najmniejszą choćby ratą. Oznacza to, że pojawienie się dodatkowego zobowiązania pieniężnego wynikającego ze wspomnianego planu spłaty wierzycieli mogłoby doprowadzić upadłego bądź osoby z którymi ten wspólnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe bądź pozostają na jego utrzymaniu mogłoby doprowadzić te osoby do życia w nędzy. Ustawodawca w przypadku konfliktu zasady maksymalnego zaspokojenia wierzycieli a oddłużeniu konsumenta daje prymat zasadzie oddłużenia.

Co do warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli, tak kluczowym jest przejściowy charakter braku możliwości dokonywania planu spłaty wierzycieli. W praktyce muszą istnieć okoliczności wskazujące, że w perspektywie kolejnych 5 lat sytuacja upadłego poprawi się na tyle, że będzie możliwym ustalenie planu spłaty wierzycieli. W praktyce najczęściej do warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty dochodzi w sytuacji, gdy upadły jest chory, jest w ciąży, przejściowo nie może znaleźć zatrudnienia, musi opiekować się dziećmi ale w kolejnych 5 latach nie będzie on już musiał poświęcać im tak dużo czasu.

Generalnie upadłość konsumencka kończy się oddłużeniem, przy czym ważne, że nawet w przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do powstania stanu niewypłacalności lub istotnie pogłębił jej stan wskutek rażącego niedbalstwa bądź umyślnie nie przekreśla możliwości oddłużenia a powoduje wydłużenie czasookresu planu spłaty wierzycieli do maksymalnie 7 lat. Upadły nie otrzyma oddłużenia jeżeli w toku postępowania upadłościowego (po ogłoszeniu upadłości) zostanie ustalone, że doprowadził do powstania stanu niewypłacalności lub istotnie pogłębił ten stan celowo. Przez celowość należy rozumieć trwonienie części majątku oraz celowe nieregulowania zobowiązań pieniężnych. Oddłużenia nie otrzymają również upadli wobec których Sąd w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości umorzył całość lub część jego zobowiązań. Jednak nawet w takim przypadku Sąd upadłościowy może umorzyć zobowiązania upadłego jeżeli przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne.

Katalog zobowiązań niepodlegających umorzeniu mimo wydania postanowienia o umorzeniu zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości to: zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Należy zatem wskazać, że umorzeniu będą podlegać inne zobowiązania niżeli wskazane powyżej, w tym zobowiązania względem podmiotów prywatnoprawnych, tj. banki, parabanki, SKOK-i i inne, a także zobowiązania względem podmiotów publicznoprawnych, m.in. z tytułu niezapłaconych podatków, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do ZUS czy KRUS. Umorzeniu podlegać będą także odsetki od ww. zobowiązań pieniężnych.

Swoistym instrukcyjnym terminem w jakim powinno dojść do zakończenia postępowania upadłościowego, a zatem wydania postanowienia w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli/warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli/umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli to 6 miesięcy. Należy jednak wskazać, że dotyczy to wyłącznie postępowań prowadzonych w uproszczonym trybie przewidzianym w art. 491(1) ust. 1 pr. up. W praktyce jednak rzadko udaje się zachować powyższy termin z uwagi na konieczność podjęcia wielu czynności w postępowaniu upadłościowym, do których należy zaliczyć w szczególności: przeprowadzenie co najmniej jednego spotkania z upadłym, ustalenie składu masy upadłości, objęcie składników masy upadłości oraz ich zabezpieczenie, przygotowanie masy upadłości do likwidacji oraz jej sprzedaż zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, weryfikacja zgłoszeń wierzytelności, weryfikacja informacji uzyskanych z urzędów i instytucji, a także weryfikacja często obszernej dokumentacji, w tym zwłaszcza dokumentacji zadłużeniowej, medycznej, pracowniczej i dotyczącej majątku upadłego.

Postępowanie o ogłoszenie upadłości od momentu złożenia wniosku upadłościowego do Sądu powinno zakończyć się ogłoszeniem upadłości w terminie dwóch miesięcy. Należy przy tym pamiętać, że okres ten może ulec wydłużeniu z uwagi na znaczne obciążenie poszczególnych sędziów wynikające w głównej mierze z ilości spraw upadłościowych, które podlegają rozpoznaniu. Dodatkowo w przypadku nie załączenia całej potrzebnej dokumentacji lub oświadczeń Sąd może zobowiązać do uzupełnienia braków formalnych pisma co również przełoży się na późniejsze rozpoznanie sprawy.

Upadłość tzw. „konsumencka” jest przeznaczona dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które utraciły zdolność do terminowego regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W praktyce najczęściej wiąże się to z dłuższym brakiem zdolności do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Chociaż prawo upadłościowe konstytuuje domniemanie w myśl którego by uznać daną osobę za niewypłacalną należy spełnić 3 – miesięczny cenzus czasowy tak zasadą jest że Dłużnik jest niewypłacalny jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Po wtóre na dzień ogłoszenia upadłości Dłużnik nie może prowadzić działalności gospodarczej, np. w formie jdg lub być wspólnikiem spółki osobowej. Nie oznacza to jednak tego, że nie może on być członkiem zarządu spółki kapitałowej czy wspólnikiem. W tym drugim przypadku musi liczyć się z tym, że udziały wejdą w skład masy upadłości i będą podlegały likwidacji.

Zasadą jest, że wynagrodzenia za pracę/wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenie/wynagrodzenie z tytułu umowy agencyjnej/uposażenia jest zajmowane w wysokości 50%, jednak nie więcej niż do minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku zajęcia świadczeń emerytalnych/rentowych/z tytułu niezdolności do pracy tak są one zajmowane w wysokości 25% jednak nie więcej niż do minimalnej wysokości świadczenia. W przypadku zobowiązania alimentacyjnego istnieje możliwość zajęcia do 60% ww. należności bez ograniczenia.

Prawo upadłościowe daje jednak możliwość by sędzia-komisarz (sędzia – wyznaczony) na wniosek upadłego lub syndyka w inny sposób określił część dochodu upadłego, która nie wchodzi do masy upadłości. Sędzia – komisarz (sędzia – wyznaczony) biorąc pod uwagę szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe oraz możliwości ich zaspokojenia.

Zasadą jest to, że z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Prawo upadłościowe wąsko określa katalog rzeczy niewchodzących w skład masy upadłości. Jednak i w tym przypadku istnieje możliwość by upadły, wierzyciel lub syndyk wnieśli o określenie które z przedmiotów należących do upadłego wchodzą w skład masy upadłości. Jeżeli upadły ma dom/mieszkanie/spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego to będzie ono podlegało likwidacji na zasadach prawa upadłościowego i z pewnością nie zostanie ono wyłączone z masy upadłości. To samo tyczy się wartościowych składników majątkowych, np. samochodu.

Należy jednak wspomnieć, że jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Dodatkowo fakt uzyskania większego zaspokojenia przez wierzycieli wskutek podziału funduszy masy upadłości pozytywnie wpływa na ustalenie przyszłego planu spłaty wierzycieli.

Czynności syndyka zakreślają się w głównej mierze do czynności weryfikacyjnych odnośnie czynności upadłego dokonanych przez niego przed ogłoszeniem upadłości, ustalenia składu masy upadłości, ustalenia przyczyn niewypłacalności oraz wstąpienia do toczących się postępowań sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Syndyk szczegółowo sprawdza także wierzytelności zgłoszone do postępowania upadłościowego. W trakcie postępowania upadłościowego przeprowadzane jest także co najmniej jedno spotkanie z upadłym, które odbywa się w kancelarii syndyka lub w miejscu zamieszkania upadłego. W zależności od sprawy czynności syndyka mogą także wykraczać poza wyżej opisane.

W przypadku ustalenia planu spłaty wierzycieli lub warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli upadły jest obowiązany do składania corocznego sprawozdania.

Jeżeli w sprawie doszło do ustalenia planu spłaty wierzycieli w sprawozdaniu wykazuje się osiągnięte przychody, spłacone kwoty w ramach planu spłaty wierzycieli oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jeżeli Sąd umorzył warunkowo zobowiązania bez ustalania planu spłaty wierzycieli w sprawozdaniu wykazuje się osiągnięte przychody, nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Powinno ono również obejmować opis, z którego wynikać będzie czy sytuacja upadłego nadal wskazuje na brak możliwości ustalenia planu spłaty wierzycieli. Do sprawozdań dołącza się kopię złożonego rocznego zeznania podatkowego (PIT).

Sprawozdania o których mowa powyżej składa się do końca kwietnia każdego roku kalendarzowego.

Dodatkowo upadły przez okres wykonywania planu spłaty wierzycieli nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. Upadły nie powinien również nabywać składników majątkowych o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

W dniu ogłoszenia upadłości banki mają obowiązek zablokować wszystkie rachunki bankowe posiadaczem których jest upadły. Zasady korzystania z rachunków bankowych należy ustalić z syndykiem, który może ograniczyć możliwość wypłat, np. do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo część banków nie posiada opracowanej procedury na wypadek ogłoszenia upadłości konsumenckiej, a co za tym idzie pełne odblokowanie rachunku bankowego może okazać się niemożliwe. Skutkuje to np. możliwością wypłaty gotówki wyłącznie w bankomatach lub kasach banku.

Ustawa prawo upadłościowe przewiduje dwa zasadnicze tryby prowadzenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osoby fizyczne nieprowadzącej działalności gospodarczej. Pierwszy i zdecydowanie najczęstszy to tryb uproszczony określony w art. 491(1) ust. 1 pr. up. Pozwala on na zdecydowanie szybsze przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Sąd może jednak postanowić, że postępowanie upadłościowe, będzie prowadzone zgodnie z przepisami dotyczącymi przedsiębiorców, jeżeli jest to uzasadnione znacznym rozmiarem majątku dłużnika, znaczną liczbą wierzycieli lub innymi uzasadnionymi przewidywaniami co do zwiększonego stopnia skomplikowania postępowania. Oznacza to, że syndyk będzie musiał przeprowadzić szereg dodatkowych czynności, tj. sporządzenie listy wierzytelności, sporządzenie planu podziału i ewentualnie oddzielnego planu podziału. Również likwidacja masy upadłości cechuje się koniecznością wykonania dodatkowych czynności.

Do oddłużenia dochodzi w momencie wykonania planu spłaty, a zatem z chwilą zapłaty ostatniej raty i jej zaksięgowaniu na rachunku wierzycieli. Niemniej nie oznacza to automatycznego oddłużenia. W tym celu należy wnieść do Sądu upadłościowego o wydanie stosownego postanowienia o umorzeniu powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Postanowienie to ma jednak charakter deklaratoryjny. W przypadku warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty do oddłużenia dochodzi po upływie 5 lat od dnia wydania postanowienia o warunkowym umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Również w tym przypadku należy wnieść o wydania stosownego postanowienia. Jeżeli do umorzenia zobowiązań doszło wskutek wydania postanowienia o umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli, tak do oddłużenia dochodzi w momencie uprawomocnienia się tegoż postanowienia.

W przypadku chęci spotkania się i skonsultowania ze specjalistami RBBC, zapraszamy do jednego z naszych biur stacjonarnych lub poprzez formularz kontaktowy.

Więcej szczegółów znajduje się na stronach poświęconych naszym lokalizacjom:

• Upadłość konsumencka Toruń
• Upadłość konsumencka Płock
• Upadłość konsumencka Gdańsk